Page 188 - Demo

Les Valesa, kreu i %u201cSolidarnostit%u201d, dhe gruaja e tij, priten nga Papa Vojtila n%u00eb Vatikan, 14 janar 19811Shnd%u00ebrrimet demokratike n%u00eb Poloni, Hungari dhe BullgariVitet 1989%u20131990 sh%u00ebnojn%u00eb nj%u00eb nga momentet m%u00eb t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsishme t%u00eb historis%u00eb bashk%u00ebkohore evropiane. Brenda nj%u00eb periudhe shum%u00eb t%u00eb shkurt%u00ebr, regjimet komuniste n%u00eb vendet e Evrop%u00ebs Lindore u rr%u00ebzuan ose u transformuan rr%u00ebnj%u00ebsisht, duke i hapur rrug%u00eb demokracis%u00eb pluraliste dhe ekonomis%u00eb s%u00eb tregut. K%u00ebto ngjarje, t%u00eb njohura si %u201crevolucionet demokratike t%u00eb Evrop%u00ebs Lindore%u201d, nuk ishin vet%u00ebm ndryshime politike, por edhe p%u00ebrvoja t%u00eb thella njer%u00ebzore, t%u00eb mbushura me shpres%u00eb, frik%u00eb, guxim dhe pasiguri.R%u00ebndimi i situat%u00ebs ekonomike dhe shtypja politike q%u00eb binin ndesh me aspiratat popullore, krijuan nj%u00eb klim%u00eb revolte dhe shtuan p%u00ebrpjekjet p%u00ebr vendosjen e demokracis%u00eb n%u00eb vendet e Bllokut Lindor. N%u00eb planin nd%u00ebrkomb%u00ebtar, nj%u00eb faktor ndihmues n%u00eb intensifikimin e l%u00ebvizjeve antikomuniste ishin reformat e Gorba%u00e7ovit dhe fryma disi m%u00eb liberale e krijuar si pasoj%u00eb e tyre. Mesazhi se Bashkimi Sovjetik nuk do t%u00eb nd%u00ebrhynte ushtarakisht p%u00ebr t%u00eb ruajtur regjimet komuniste krijoi nj%u00eb klim%u00eb t%u00eb re politike, ku ndryshimi u b%u00eb i mundur.N%u00eb Poloni, tradita e protestave dhe rezistenc%u00ebs kund%u00ebr regjimit ishte m%u00eb e konsoliduar. Demokratizimi u ndihmua edhe nga zgjedhja e pap%u00ebs s%u00eb ri polak, Karol Vojtila. Udh%u00ebheqja komuniste u detyrua t%u00eb niste bisedimet me Solidarnostin, t%u00eb cilat u finalizuan me arritjen e nj%u00eb marr%u00ebveshjeje p%u00ebr mbajtjen e zgjedhjeve t%u00eb lira n%u00eb vitin 1989. Pas k%u00ebtyre zgjedhjeve u formua qeveria e par%u00eb jokomuniste n%u00eb Evrop%u00ebn Lindore, me kryeminist%u00ebr Mazovieckin, nj%u00eb eksponent i r%u00ebnd%u00ebsish%u00ebm i Solidarnostit. Qeveria filloi zbatimin e nj%u00eb programi t%u00eb gjer%u00eb reformash, t%u00eb bazuara te parimet e ekonomis%u00eb s%u00eb tregut dhe demokratizimit t%u00eb jet%u00ebs. Partia Komuniste u shkri dhe u transformua n%u00eb parti socialdemokrate, nd%u00ebrsa lind%u00ebn shum%u00eb parti e l%u00ebvizje t%u00eb tjera. Ky tranzicion paq%u00ebsor tregoi fuqin%u00eb e dialogut dhe kompromisit politik.N%u00eb Hungari, protestat ndaj politikave t%u00eb regjimit t%u00eb Kadarit ishin intensifikuar, sidomos duke filluar nga 1985. Rolin kryesor e luajt%u00ebn z%u00ebrat reformator%u00eb brenda regjimit dhe sindikatat e lira, t%u00eb cilave iu ishin dh%u00ebn%u00eb disa hap%u00ebsira n%u00eb jet%u00ebn publike. Procesi i liberalizimit u krye gradualisht duke filluar me pranimin e kandidaturave t%u00eb pavarura, liberalizimin e informacionit, ndryshimet n%u00eb politik%u00ebn ekonomike dhe duke u finalizuar me lejimin e organizatave politike t%u00eb pavarura. Lindi Forumi Demokratik, si koordinues i veprimeve t%u00eb forcave opozitare. N%u00eb vitin 1989, qeveria hungareze firmosi nj%u00eb marr%u00ebveshje ekonomike t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsishme me Komunitetin Ekonomik Evropian duke premtuar demokratizimin e jet%u00ebs s%u00eb vendit. U rehabilituan 6.11 Revolucionet demokratikeNj%u00eb nga k%u00ebng%u00ebt m%u00eb t%u00eb famshme n%u00eb Poloni, %u201cQ%u00eb Polonia t%u00eb jet%u00eb Poloni%u201d, %u00ebsht%u00eb nj%u00eb k%u00ebng%u00eb proteste, e kompozuar n%u00eb vitin 1976. Ajo u b%u00eb himni jozyrtar i protestave kund%u00ebr regjimit totalitar komunist dhe arriti nj%u00eb p%u00ebrhapje t%u00eb till%u00eb, sa presidenti amerikan Regan em%u00ebrtoi nj%u00eb prej fjalimeve t%u00eb tij me emrin e k%u00ebng%u00ebs, kurse mbret%u00ebresha Elizabet II e citoi at%u00eb n%u00eb nj%u00eb fjalim t%u00eb mbajtur para parlamentit polak.Grimc%u00eb historike186